Szykują się duże zmiany w Kodeksie pracy. To skutek wdrożenia do polskiego porządku prawnego unijnych dyrektyw dotyczących przejrzystych warunków pracy, ale też godzenia obowiązków zawodowych i rodzinnych. Pracownicy mogą liczyć na dodatkowe dni wolne od pracy, które będą przysługiwać w ramach urlopu opiekuńczego i urlopu z tytułu siły wyższej. Nowe przepisy zaczną obowiązywać pod koniec kwietnia 2023 r. Co to dokładnie odznacza dla pracowników? Odpowiedź w artykule.
Urlop opiekuńczy
To nowy rodzaj urlopu wprowadzony do Kodeksu pracy. Urlop opiekuńczy to nie to samo co dotychczasowa opieka nad dzieckiem (opieka nad dzieckiem to przysługujące na mocy art. 188 §1 Kodeku pracy w ciągu roku kalendarzowego pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni z zachowaniem prawa do wynagrodzenia). Urlop opiekuńczy to zupełnie nowe uprawnienie, które przysługiwać będzie pracownikowi w każdym roku kalendarzowym w wymiarze 5 dni. Pracownik będzie mógł je wykorzystać w celu zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia osobie będącej członkiem rodziny (synowi, córce, matce, ojcowi, małżonkowi, małżonce) lub osobie zamieszkującej w tym samym gospodarstwie domowym, która wymaga opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych. Pracownik będzie mógł wnioskować o taki urlop składając wniosek do pracodawcy w postaci papierowej lub elektronicznej, ale nie później niż jeden dzień przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu. Składając taki wniosek należy wskazać:
- imię i nazwisko osoby, która wymaga opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych,
- przyczynę konieczności zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia przez pracownika,
- w przypadku konieczności zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia nad członkiem rodziny – stopień pokrewieństwa z pracownikiem,
- w przypadku konieczności zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia osobie niebędącej członkiem rodziny – adres zamieszkania tej osoby.
Urlop opiekuńczy jest bezpłatny. Dni wolne od pracy wliczą się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Niewykorzystany urlop przejdzie na kolejny rok.
Urlop z tytułu siły wyższej
To urlop, który umożliwi pracownikowi uzyskanie w ciągu roku kalendarzowego dodatkowych dwóch dni albo 16 godzin wolnego. Pracownik zatrudniony w niepełnym wymiarze godzin może liczyć na tego rodzaju urlop proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Pracownik korzystając z tego rodzaju urlopu będzie mógł uzyskać wynagrodzenie, ale jedynie w połowie wymiaru przysługującego wynagrodzenia. Wynagrodzenie będzie wyliczane zgodnie z zasadami przy wynagrodzeniu urlopowym. Pracownik może skorzystać z tego rodzaju urlopu z powodu działania siły wyższej (sytuacje nagłe, których nie jesteśmy w stanie przewidzieć) w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli niezbędna jest natychmiastowa obecność pracownika w innym miejscu. Pracownik, który chce skorzystać z tego rodzaju uprawnienia musi złożyć wniosek o tego rodzaju urlop nie później niż w dniu, w którym korzysta z przysługującego mu zwolnienia. Tego rodzaju urlop to nie to samo co urlop na żądanie, który dotychczas pobierany był z puli urlopowej. Jeśli zwolnienie to nie zostanie wykorzystane do końca roku kalendarzowego to przepada. Pracodawca każdorazowo musi wyrazić zgodę na skorzystanie przez pracownika z urlopu z powodu siły wyższej, gdyż w przeciwnym wypadku popełnia wkroczenie i łamie prawa pracownika, co powoduje, że może narazić się na konieczność zapłaty grzywy, która może wynieść nawet do 30 tys. złotych.
Wprowadzona nowelizacja Kodeksu pracy to ukłon w stronę pracownika. Nowe urlopy to dodatkowe dni wolnego dla pracownika, które nie wliczają się do dotychczas przysługującej pracownikowi puli urlopowej. Pracownicy na mocy nowego Kodeksu pracy będą mogli ponadto liczyć między innymi na dwie dodatkowe przerwy w pracy, wliczane do czasu pracy. Dotyczy to pracowników, których dobowy wymiar pracy przekracza 9 h (dodatkowa druga przerwa w pracy na co najmniej 15 minut) lub 16 h (dodatkowa trzecia przerwa w pracy na co najmniej 15 minut).
